ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
9
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
در همدان در زمان وزارت خويش « 1 » به اتمام رسانيد . در اين زمان طالبان علم از ابن سينا آن كتاب را به درس مىآموختند . در حيات او قانون مورد قبول همگان قرار گرفته بود . همهء كتابهاى درسى قبل از آن و شانزده تأليف درسى جالينوس « 2 » و فردوس الحكمة
--> ( 1 ) - او در همدان وزير شمس الدوله بود . ( 2 ) - ابو الحسن على بن رضوان در كتاب المنافع دربارهء مواد درسى طبّ مىنويسد كه « پزشكان اسكندريه از همهء كتابهاى جالينوس شانزده كتاب را براى تدريس انتخاب كرده بودند . اين تلخيص براى يك دانشجو كفايت مىكرد و از اين طريق شعور درك اين فنّ و اطّلاعات لازم پزشكى به دست مىآمد . » به قول ابو الحسن بن بطلان در ميان پزشكان اسكندريه كه اين شانزده كتاب جالينوس را براى تدريس اختصاص داده بودند ، هفت پزشك برجسته اصطفن و جاسيوس و ثادوسيوس و آكيلاؤس و انقيلاؤس و فلاذيوس و يحيى نحوى بودند . يكى از آنان همهء كتابهاى جالينوس را شرح كرده است . از ميان آنان شرح جاسيوس را بهتر از همه مىدانند . مىگويند كه انقيلاؤس نخستين كسى است كه مواد درسى شانزده كتاب را تدوين كرد . انقيلاؤس و جاسيوس و اصطفن پزشكان معاصر جالينوس بودند . از اين پزشكان اسكندريه يحيى نحوى كسى است كه ابن نديم در الفهرست خود نوشته است هنگامى كه عمرو بن العاص مصر را فتح كرد ، يحيى نحوى در آنجا حضور داشت و او با يحيى نحوى ملاقات كرد . وى به خاطر فضل و كرم اين دانشور از او تكريم به عمل آورد ، امّا محققا يحيى نحوى پيش از فتح مصر درگذشته بود . اين شانزده كتاب را به قرار زير به هفت درجه تقسيم كردهاند : درجه اوّل : در مواد درسى اين چهار كتاب بود : ( 1 ) كتاب الفرق الطبيّة ( در يك مقاله ) ( 2 ) كتاب الصّناعة الصغيرة ( در يك مقاله ) ( 3 ) كتاب النّبض الصغير ( در يك مقاله ) ( 4 ) كتاب اغلوقن ( در دو مقاله ) درجهء دوم : در مواد درسى اين چهار كتاب بود : -